Wetenschap is niet ‘een mening’, zoals mensen wel menen. Wetenschap is de best mogelijke kennis die de mensheid kan maken. Goed, als je dan vindt dat wetenschap toch een mening is, dan is het de beste mening die bestaat. Dat wetenschap een mening kan lijken komt door twee dingen.
Het eerste is, dat het woord ’theorie’ in de wetenschap net iets anders betekent dan in gesprekken tussen jou en mij, in de kroeg, op straat, enz. In de wetenschap is ‘de hypothese’ een mening en is ‘de theorie’ door een onderzoek en testen bevestigde hypothese, zeg maar een ware mening. Gewone mensen gebruiken in gewone gesprekken het woord ’theorie’ als ‘mening’, ‘idee’. Dan zeggen ze bijvoorbeeld bij een moord : ‘Nou, ik heb wel een theorie over de dader’. Dan bedoelen ze dus ‘ik heb wel een hypothese’. Dit is dus geen wetenschappelijke theorie. Een wetenschappelijke theorie is bijvoorbeeld : Mensen met een hoog testostoronniveau en een laag cortisolniveau zijn statistisch significant vaker daders van geweldsdelicten. Die kan je bijvoorbeeld testen door van alle moordenaars het testostoronniveau en het cortisolniveau te meten en die te vergelijken met een grote groep niet-moordenaars.
Dan komen we gelijk bij de tweede oorzaak van het feit, dat wetenschap soms een mening lijkt. Wetenschappelijke theorieën kunnen niet juist blijken. Veel mensen vinden dat een zwakte van de wetenschap. We hebben de theorie de beste waarheid genoemd die we kunnen bedenken en dan klopt hij niet. Dat meningen niet kloppen, oké, de mening van anderen klopt per definitie niet, in tegenstelling tot mijn eigen mening ( dit is een grap ). Maar wetenschap moet juist zijn, en dat is hij niet altijd.
Dat theorieën altijd kunnen sneuvelen is juist de kern, de kracht van de wetenschap. Het is de uitdrukkelijke bedoeling dat elke theorie ter discussie staat en zo opgezet is, dat hij fout kan blijken. Het is de bedoeling dat theorieën getest worden, aangevallen worden, onderuitgehaald worden en al het moet terzijde geschoven worden. Maar een theorie wordt alleen vervangen door een betere en dan niet zomaar een hypothese ( een mening, zo van, nou die theorie bevalt mij niet, ik vind gewoon dit EN HET DAARBIJ LATEN. Dat is wat creationisten doen : De Bijbel vertelt hoe het leven is ontstaan, daarom klopt de evolutietheorie niet. Daarom hoef ik ook geen onderzoek te doen, want de Bijbel verklaart het ontstaan van het leven. Het is een redenering, maar het is uitdrukkelijk geen theorie, want er is geen ondersteunend onderzoek. Onderzoek zou inhouden dat je ten eerste het bestaan van God zou aantonen en dan zou aantonen dat Adam en Eva hebben bestaan en dat de werking van het menselijk DNA te rijmen is met deze twee oermensen, om maar één lijn te noemen ).
Wetenschap is geen waarheid, het is de best mogelijke benadering van de waarheid die mensen kunnen maken. Een mening, die als waarheid geldt, kan dat zijn omdat degene die hem heeft machtig is of heel overtuigend is. Of omdat degene die hem hoort de mening niet helemaal begrijpt of niet geïnteresseerd is. Om al die redenen is de aarde nog niet plat, ook al zegt een dictator dat dit zo is. Je krijgt onherroepelijk allerlei problemen met waarnemingen, die je zelf makkelijk kunt doen. Bovendien kunnen je telefoon en je navigatie niet meer werken.
Een voorbeeld
Stel je hebt deze theorie ( eigenlijk is het een hypothese ) : de aarde is plat. Er zijn nog steeds mensen die dat denken. De wetenschap ondersteunt de theorie dat de aarde rond is en rond de zon draait. Daar zijn allerlei bewijzen voor. Die bewijzen zijn waarnemingen en redeneringen die de theorie ondersteunen. Hoewel het mogelijk is dat de theorie onderuitgehaald wordt, zijn de bewijzen voor een ronde aarde zo stevig, dat er een nog steviger serie waarnemingen nodig is om die theorie van de ronde aarde te falcificeren.
Als je nu stelt, dat de aarde plat is, dan is het aan jou om met bewijzen te komen. Vaak denkt degene die de platte-aardetheorie aanhangt dat de wetenschap de aangedragen bewijzen moet ontkrachten, maar die gedachte is fout. Degene die de theorie stelt moet hem bewijzen en bewijzen is onderzoeksresultaten leveren die de stelling ondersteunen en de theorie ( van de platte-aarder ) moet een betere verklaring leveren voor de verschijnselen die met de bestaande theorie ( die van de ronde aarde ) worden verklaard.
De wetenschap kan wel allerlei vragen stellen die jij als platte-aardetheoreticus moet beantwoorden. Zoals : laat zien hoe de rand van de aarde eruit ziet en geef je in theorie aan hoe de hemel, met de maan, de zon en de sterren geplaatst is ten opzichte van de aarde. Een platte aarde leidt onherroepelijk tot de mogelijkheid om eraf te vallen of stappen. Verklaar wat er dan gebeurt en ondersteun dat net waarnemingen. Het is nog geen aanhanger van de platte-aardetheorie gelukt waarnemingen te produceren van de rand van de aarde.
Zoals Galileo Galilei al zei – de uitspraak zal wel aan hem toegeschreven zijn : Wetenschap is een constant gevecht tegen het gezonde verstand.
Naschrift
Een wetenschappelijke theorie bestaat uit een gegevensverzameling, voorschriften voor en beschrijvingen van de wijze waarop de gegevens verzameld zijn, een beschrijving van verbanden met andere theorieën en de kennis die nodig is om de theorie te falcificeren ( verwerpen ).
