Auteur: JanRoel

  • Zwaartekracht is geen kracht

    Als iets op de grond valt noemen we de oorzaak van het vallen ‘zwaartekracht’. Het lijkt alsof een kracht aan bijvoorbeeld een bal trekt. Of aan onszelf. Dat een kracht ons op de grond getrokken houdt. Maar zwaartekracht is een foute naam. Deze video legt dit uit : Why Gravity is NOT a Force

    Ik ben geen natuurkundige, dus onder dat voorbehoud is het onderstaande de redenering.

    Iemand die op aarde van een hoog gebouw valt is natuurkundig gezien in exact dezelfde staat als een kosmonaut ergens in de ruimte : geen versnelling, geen zwaartekrachtsveld, alle natuurkundige wetten gelden. De vallende persoon is een ‘inertial observer’, een bewegingsloze waarnemer.

    Als een bewegingsloze waarnemer vanuit de ruimte op een planeet of een zon of in een zwart gat valt neemt deze geen versnelling waar. Alleen vanuit een ander waarnemingspunt kan een andere waarnemer versnelling van de ‘inertial observer’ opmerken.

    Wat wij ‘zwaartekracht’ noemen is gebogen ruimtetijd. Ruimtetijd rond een planeet of een zon of een zwart gat, massa, is gebogen. Als een object beweegt in de nabijheid van een zware massa, beweegt deze, waargenomen door een andere waarnemer, in een gekromde lijn. De eerste bewegingsloze waarnemer volgt de kromming van de ruimtetijd. Hoe dichter bij de massa, hoe krommer de ruimtetijd. “Matter tells spacetime how to curve and spacetime tells matter how to move” ( John Wheeler ). Op aarde zijn we geen bewegingsloze waarnemer. We zijn een versnellende waarnemer. In gekromde ruimtetijd moet je versnellen om op hetzelfde punt te blijven.

    Leuk om bij stil te staan. Als we op aarde stilstaan bewegen we dus in een gekromde ruimtetijd.

  • Energietransitie

    Stond in de krant : “Koude douches hebben per saldo weinig effect op het klimaatprobleem. Je kan beter zorgen voor duurzame stroomvoorziening, dan kan je zo warm of koud douchen als je wilt.”

    Hier staat 1) het is mogelijk duurzame energiebronnen te maken ; 2) we hoeven daarom niets te veranderen aan ons gedrag ; 3) we hoeven niets te veranderen aan ons gedrag omdat het toch niets oplevert.

    Het is nog maar de vraag hoe snel 1) gaat.

    Het is nog maar de vraag of 1) mogelijk is.

    Als we niets veranderen aan ons gedrag èn 1) is niet of niet snel genoeg mogelijk hebben nog steeds hetzelfde probleem ; het is zelfs groter. Dan moeten we ons gedrag toch aanpassen.

    In plaats van het gedrag van mensen aan te passen moeten we volgens de spreker het probleem bij de bron aanpakken. Dat zijn de bedrijven en de politiek. Voorbeeld : minder suiker in frisdrank.

    … ??? … suiker … frisdrank … duurzame energie ???

    Bedrijven werken voor ons, consumenten. Als je bedrijven verandert, denk je dan dat wij, consumenten, hetzelfde blijven doen ?

  • Het nut en de onzin van magisch denken

    Een artikel door Otje van der Lelij in Psychologie nr. 2 van 2022 ( blz. 65-72 )

    Meteen na het lezen van Heks van Susan Smit vind ik dit artikel. Is het toeval of heeft het universum dit op mijn pad gebracht ? Het artikel zet kanttekeningen bij een paar vormen van spiritualiteit èn noemt een paar positieve effecten ervan.

    Wat me mijn hoofd het meest deed schudden was de confrontatie met de ‘kwantummystiek’. De spirituele wereld heeft zich meester gemaakt van de kwantumverstrengeling. Kwantummechanica is ook voor natuurkundigen notoir moeilijk te doorgronden, laat staan door ‘de heks met de hoed’. Vincent Icke is theoretisch natuurkundige en zou er toch íets van af moeten weten. Hij verwerpt de spirituele uitleg ervan. Klokken en klepels.

    Mijn, volledig ondeskundige, standpunt : Dat deeltjes verstrengeld kunnen zijn betekent niet dat jouw elementaire deeltjes per sé verstrengeld zijn met die van je lotgenoot of soul mate. Kan ook met de massamoordenaar of het gebeente van de woelmuis in de darmen van een wezel in het bos. Het is net als met reïncarnatie. Nooit is was iemand vroeger een slak, altijd één of andere machthebber. Cleopatra had een multivoudige persoonlijkheid als er tig mensen uit haar gereïncarneerd zijn.

    De positieve effecten : magisch denken kan het gevoel geven van controle in plaats van overlevering aan de chaos van het leven. Het kan richting geven aan je leven. Het is een fijn placeboëffect.

  • Heks door Susan Smit

    Zelden grotere onzin gehoord ( ik hoorde het boek als luisterboek ), hoewel een paar gedachten me wel aanspraken.

    Eerst de onzin. Dat is het hele rituelengedoe. Het begint al met het ‘omlaaghalen van de maan’. Dat gaat ongeveer zo. Het is volle maan. Je bent met een groepje vrouwen bij een water, laten we zeggen een meer. Daar schep je wat uit in een kom. Je gaat bij het meer in een kring staan binnen een cirkel, die dan tempel is geworden. Iemand probeert met een spiegel het licht van de maan in die kom te spiegelen. Als dat gelukt is teken je met het water uit de kom een ster op het voorhoofd van de deelnemers. Ik denk dan, die maan staat al de hele nacht op dat water te stralen. Wat voor zin heeft het om er dan water uit te halen, waar de maan als je de kom goed houdt sowieso op blijft schijnen, en er dan met een spiegel voor een paar tellen nog wat extra maanlicht in te stralen. En dan een beetje van dat water op je hoofd te doen … Trek je kleren uit en ga in het meer liggen. Er zit veel meer maanlicht in het meer dan in de kom, je voelt het water aan heel je lijf en de maan schijnt op je hele lichaam. Dàt is nog eens de maan in je opnemen. Bovendien is dat ( ook ) bevrijdend en erkend gezond.

    Dan het visualiseren. Is het je ooit opgevallen dat je overal rode Fiats 500 ziet rijden nadat je een rode Fiat 500 hebt gekocht ? Zo werkt visualiseren ook. De visualisatie maakt je alert op de gevisualiseerde gebeurtenissen of verwachte effecten ervan. Is basispsychologie. Heeft niets met hekserij te maken. 

    Een laatste : de werking van kristallen. Kristallen zijn edelstenen, halfedelstenen en mineralen, chemische verbindingen dus met een stabiele fysieke structuur. Waarom alleen díé verbindingen ? Waarom water niet ? Heeft water geen invloed op je ? Welke invloed heeft een zwembad ? Zitten daar geen trillingen in, van chloor, urine ? Heeft urine een gunstige werking ? Zo niet, wat is dan de negatieve invloed die de urine in je lichaam op je heeft ? En welke invloed heeft de lucht, die je omringt ? Het is veel minder dicht dan een halfedelsteen, maar je loopt er wel je hele leven in rond, met alle rommel die erin zit. En dan je huis. Ook allemaal mineralen die – godzijdank – stabiel zijn. Amethist is een bekende kristalsoort waar een werking aan toegeschreven wordt. Het is een kwarts, siliciumdioxide. Zand. De ruit in je woning is siliciumdioxide. Het strand is siliciumdioxide. Ga in de tuin of in het park in je nakie op het gras liggen. Krijg je bij de trillingen van de aarde ook nog de koestering van het gras en als het regent, de trillingen van het water.

    Nu is de hekserij nog een lekker anarchistische en vrijgevochten bende maar mensen hebben het onontkoombare vermogen om van alles een georganiseerd machtsinstrument te maken. Over een aantal jaren zie ik een geïnstitutionaliseerde religie die mensen net zo in- en uitsluit en veroordeelt als alle religies, alleen nu zijn andere mensen het slachtoffer. Er is een aantal richtingen dat elkaar te vuur en te zwaard bestrijdt, met modder gooit en lucht voor elkaar is. Daar heb ik geen glazen bol voor nodig.

    Wat mij wel aanstaat in het boek is ten eerste het besef dat de heksenvervolgingen een uiting zijn van christelijk machtsdenken, christelijke barbarij en christelijke bloeddorstigheid. Of misschien moet je zeggen van mannelijk machtsdenken, mannelijke barbarij en mannelijke bloeddorstigheid tegen krachtige, mondige vrouwen die niet de vereiste onderdanigheid tentoon spreiden. Of gewoon van christelijk bijgeloof en christelijke achterlijkheid. Vul voor ‘christelijk’ elke andere grote religie in.

    In de tweede plaats spreekt mij het leven met de natuur en de seizoenen aan. Het spreekt mij vast aan omdat ik die verbondenheid ben kwijtgeraakt. Daarvoor hoef alleen maar naar buiten te gaan en naar buiten te kijken. Vandaag hoorde ik de eerste merel aarzelend zingen. Het broedseizoen komt eraan. Om dat te beseffen hoef ik geen heks te zijn. 

  • Een gezonde stad is een groene stad

    Uit de FLOW van november 2021, blz. 163

    • Groen is goed voor de natuur. Het werkt tegen de afname van soorten.
    • Een open bodem met groen erop zuigt de regen op. Het voorkomt wateroverlast bij hevige regen.
    • Bij grote warmte verlaagt groen de temperatuur. Een asfaltdak kan 70 graden worden, een dak met mos en gras houdt het bij 30 graden. JR : bomen houden de temperatuur nog lager.
    • Huizen zijn meer waard als er groen in de omgeving staat : 15% meer met uitzicht op water, 10% meer met uitzicht op openbare ruimte, 6% bij een park, 5% bij plantsoen.
  • De natuurbeschermingsregels van Rob Bijlsma in Kerken van goud, dominees van hout

    Rob Bijlsma is natuuronderzoeker. Een man van lange adem en erg langlopende tijdreeksen. Zijn onderzoek heeft een schat aan informatie opgeleverd. Niet de informatie waar je blij van wordt.

    Rob Bijlsma doet aan het eind van zijn boek een voorstel. Het is nogal radikaal. De vele punten zijn nogal wild opgeschreven en volgens mij terug te brengen tot :

    • Geen mensen in natuurgebieden.
    • Geen beheersingrepen in natuurgebieden tenzij echt, echt, echt onontkoombaar, op basis van wetenschap en grondige gevolganalyse *.
    • Soortenbeheer vervangen door beheer van ecosystemen.

    Kan ik mij goed in vinden.

    Bijlsma benadrukt nogal het belang van snijden in organisaties en geld. Dat helpt ongetwijfeld voorkomen dat mensen plannen gaan bedenken en uitvoeren enkel om hun bestaansrecht te bewijzen. Op mij komt het rancuneus over. Het beperken van organisaties tot enthousiaste vrijwilligers vind ik onzin. Enthousiaste vrijwilligers kunnen ook schade aanrichten. Juist zij, de liefhebbers, richten schade aan op zoek naar net dat ene plantje en beestje. Misschien heb je meer aan een standvastige technocraat met een flink salaris die zich onverzettelijk houdt aan de drie bovengenoemde richtlijnen.

    En Bijlsma vergeet de ingrepen buiten de natuurgebieden die nodig zijn om de natuurgebieden te beschermen **. Nou ja, dat zal hij ook wel weten, het staat er alleen niet.

    * mijn favoriet : bramen om zeep helpen. Dat moet altijd mogen.
    ** die bramen groeien in de natuur door de stikstof  van buitenaf.

  • Erasmus en Alternative für Deutschland

    De AfD heeft zijn wetenschappelijke bureau genoemd naar Erasmus. Dat is raar. AfD wil zoiets als Duitsland voor Duiters met Duitse ideeën, dus zonder vreemdelingen en vreemde ideeën. Erasmus was een overtuigd christen, roomskatholiek, klassicist, wetenschapper, kosmopoliet. Ze zijn het tegenovergestelde van elkaar. Het Christendom komt uit het Midden Oosten, het Rooms-katholicisme, wel het zit in de naam, met ‘de klassieken’ bedoel je Griekenland en Italië, wetenschap is kosmopolitisch. Onder nationalisten was de relativiteitstheorie slecht verteerbaar want bedacht door een Jood. Erasmus kwam dan uit Nederland, maar werkte als volwassene door heel Europa. Hij was vooral een Europeaan, ook al tooide hij zich met de naam ‘van Rotterdam’ ( in het Latijn : Erasmus Roterodamus’ ook niet echt Duits. Zijn andere voornaam, Desiderius, heeft hij zelf bedacht ). Hij was in elk geval Nederlander en geen Duitser. De keuze van Edmund Burke als naam van een conservatieve denktank past uitstekend, kan niet beter. Maar met Erasmus maakt de AfD zichzelf en Erasmus belachelijk.

  • Het romantische bewustzijn, Maarten Doorman

    Volledige titel : Het romantische bewustzijn : Hoorcollege over de hedendaagse cultuurfilosofie van de Romantiek ( 2010 ).

    Nu ik veel gelezen en geluisterd heb over de Verlichting, de periode waarin onderzoek en daarop gebaseerde inzichten een plek veroverden, koos ik, min of meer uit verveling, voor het hoorcollege van Maarten Doorman over de Romantiek, de periode die na de Verlichting komt en er een reactie op is. Ik had het nooit zo op de Romantiek, al die emoties en al dat gezwijmel. Maar ik vond het college bijzonder interessant. Maarten Doorman zet de kenmerken van de Romantiek neer en vertaalt die naar de huidige tijd. Hij concludeert dat we nog steeds in de Romantiek leven en dat die springlevend is. De samenvatting bij het hoorcollege geeft een mooi beeld. Klik hier voor de samenvatting

    Hans Kennepohl doet het hoorcollege over op papier in We zijn nog nooit zo romantisch geweest ( mijn boek heeft geen impressum. Zou dat ook romantisch zijn ? ). Volgens hem zijn dit de romantische overtuigingen die onze maatschappij vormgeven :

    • De mens is van nature goed.
    • Ieder mens is een uniek wezen.
    • De mens moet voor zijn oordeel over goed en kwaad afgaan op zijn gevoel, zijn ‘natuur’.
    • De verbeelding, de fantasie, wordt als waardevol gezien.
      ( de opsomming is een citaat van blz. 24 )

    Deze kan je samenvatten tot het begrip ‘authenticiteit’.

    Daarna verhaalt Kennepohl over hoe de romantiek doorklinkt in veertien aspecten van ons leven. Dit zijn :

    • Thuis bevallen. Dat is ‘natuurlijk’. Niet in het ziekenhuis.
    • Het onschuldige kind. Het kind is nog onbevlekt door de maatschappij.
    • Onderwijs moet aansluiten bij de natuurlijke drang tot leren van kinderen.
    • Jeugdcultuur. En dan vooral de popmuziek.
    • Liefde. Van hunkering en oogopslag tot trouw tot in de dood.
    • De hond en de kat als gezinslid.
    • Zorg voor de natuur. De natuur is te wild voor ons.
    • Consumeren.
    • Ambacht en design.
    • Cosmetische chirurgie.
    • Nationalisme.
    • Kunst en kitsch.
    • Spiritualiteit. Verbinding met de natuur en met je ware zelf.
    • Dood. Begraafparken, natuurbegraafplaatsen en de terugkeer naar de natuur. De nabestaanden en hun rouw centraal
  • Unvaccinated lives matter

    De tekst stond op een bord tijdens een demonstratie tegen de corona maatregelen.

    Waarom denk je dat ik en twaalf miljoen Nederlanders zich hebben laten vaccineren ?

    De intensive cares stromen weer vol met ongevaccineerden. Behandelingen voor andere aandoeningen dan Covid worden uitgesteld ( elke niet gevaccineerde covidpatiënt houdt een x aantal andere behandelingen tegen ). Wat niet gevaccineerden hadden kunnen voorkomen door zich te laten vaccineren. Gevaccineerde levens tellen ook, ongevaccineerden.