Na mijn vorige post ( racisme is ver van mijn bed ) bedacht ik, dat ik eigenlijk helemaal niet goed weet wat racisme is.
Racisme gaat over vooroordelen, uitsluiting en macht. De discriminatie van vrouwen, waar ik een paar keer over geschreven heb, is onder de noemer #metoo volop in het nieuws en dat geldt ook voor een andere vorm van discriminatie, die op huidskleur. Racisme is elk jaar in de aanloop naar Sinterklaas goed voor emotionele meningsverschillen. En over racisme heb ik nog nooit geschreven. Ik dacht dat het eenvoudig lag : mensen met een niet-witte huidskleur lijden al eeuwen onder vooroordelen en onderdrukking, witte mensen dragen allemaal die geschiedenis en als niet-witte mensen vertellen over hun lijden, laten we dan nu tenminste proberen te luisteren en hun lijden om te beginnen verlichten. Maar het was niet zo eenvoudig als ik dacht. Het grote punt is, dat ik wit ben en man. Ik kan er alleen uit tweede hand iets over weten en ik heb geen idee hoe het voelt als je een niet-bevoordeeld persoon bent – of hoe je dat ook moet zeggen. Zelfs dat goed formuleren is een probleem.
Biologisch gezien bestaan rassen niet. Mensen zijn genetisch zeer verwant. Maar er zijn verschillen, die bijvoorbeeld medisch gezien relevant zijn. Mensen zijn op basis van genetische verschillen zijn in groepen te verdelen, bijvoorbeeld op basis van aandoeningen. Zo komt heupdysplasie in Noord-Nederland significant meer voor dan in de rest van Nederland. Groepen kunnen biologisch mengen en geografisch gemengd zijn.
Racisme wordt vaak verbonden met de witte, Europese groepen, maar het komt ook daarbuiten voor, in Arabië en in Afrika, maar ook in Zuid-Amerika en Azië. De witte, Europese groepen zijn wel verantwoordelijk voor de meest vergaande, het meest geïnstitutionaliseerde, het meest grootschalige en het best gedocumenteerde racisme : Rassenvernietiging in Nazi-Duitsland, apartheid in Zuid-Afrika, rassensegregatie in de Verenigde Staten, slavernij en slavenhandel in West-Europa en de West-Europese koloniën.
Er zijn groepen die de theorie nog steeds aanhangen. Hoe groot die groepen zijn is mij niet duidelijk. Ik weet niet hoezeer politieke correctheid uitingen van de rassentheorie afremt. Een ander punt is, dat racisme vaak vooral ‘angst voor het andere’ is. Iemand met een zwarte huidskleur in een samenleving met vooral withuidige is natuurlijk in één oogopslag anders. Wat ook geldt voor Roma, homo’s en vrouwen in raden van bestuur, maar die vreemdelingenangsten hebben andere labels.
Wat doe je ertegen ? Ik heb eigenlijk geen idee. Waar ik woon is iedereen overwegend wit en kaaskop met af en toe een vluchteling, iemand een mediterrane kleur en heel zelden, zoals kortgeleden bij EHBO, iemand met een echt donkere huidskleur. Hij was één van de betere cursisten, had een nogal bijdehante humor en was met een paar bekenden. Ik kreeg niet de indruk dat hij leed en mijn antiracistische ondersteuning nodig was. Mijn huidskleurgenoten gedroegen zich netjes, voor zover ik dat kan beoordelen. Op mijn werk heb een reïntegrerende collega met een donkere huidskleur. De wortels van één van mijn collega’s liggen op de Molukken. Dat is alles. Op de 600 personen. Dat zal dan ook de reden zijn dat de discriminatie van vrouwen me meer bezighoudt, mij, en mijn collega’s.
En na een paar minuten lezen op internet kwam ik op de volgende raadgevingen :
- Onderwijs over en bewustwording van de Nederlandse slavernijgeschiedenis.
- Kennis over de groepen die gediscrimineerd worden ( niet over de discriminatie, maar over hoe ze zijn ).
- Houd het op discriminatie en uitsluiting en niet op racisme.
- Wees voorzichtig met kritiek op racisme. Het bevestigt namelijk ook de fundamenten waar racisme op gebaseerd is.
- Breng mensen met elkaar in contact, dan ontdek je dat iedereen op je lijkt.
- Noem het beestje bij de naam. Niemands heeft het recht om niet gekwetst te worden, ook witte autochtonen niet.
- Weet dat iedereen discrimineert.