De Rooms-Katholieke kerk blijft een fascinerend raadsel. Hij zorgt voor de gelovigen, voor hun zieleheil maar handelt soms onmenselijk. De kerk is een machtsblok, maar baseert zich op een verhaal over één man met twaalf vrienden of leerlingen en wat volgelingen, zonder veel macht, die door de machthebbers van toen werd gedood. Zijn bezit is enorm en soms van een groteske luxe, maar ze baseren zich op een man die bezit relativeerde, zo niet afwees. Jezus voerde doorlopend twistgesprekken met de Farizeërs, mensen die heel goed wisten hoe een goede gelovige zich zou moeten gedragen ; ik geloof dat hij de Sadduceën ( de bovenlaag van de maatschappij, met een afstandelijker geloof ) meer links liet liggen, maar ook met hen had hij appeltjes te schillen. De katholieke kerk lijkt een bolwerk van Farizeërs en Sadduceën.
Het probleem lijkt vooral de seksualiteit te zijn in combinatie met de macht. In deze tijd buitelen de verhalen over misbruik over elkaar heen. Eerst de VS-Amerika, dan Ierland, Duitsland, België en uiteindelijk ook Nederland. En dan hadden we het AIDS-condoom-probleem in Afrika ook nog : liever dood dan seks. Hoewel dat geen misbruik is. Het is meer misdaad.
Dat seksueel misbruik voorkomt binnen de katholieke kerk is niet bijzonder. Dè factor die van belang is bij misbruik is macht, machtsverschil tussen dader ( met macht ) en slachtoffer ( zonder ). Misbruik kom je evengoed tegen in de Protestantse kerk en in gezins- en familieverband. En vast ook wel op het werk en op school.
Wat de katholieke kerk bijzonder maakt is hoe het instituut omgaat met misbruik. De Protestantse kerk heeft na een paar missers een protocol ( ughh, dat woord ) opgesteld : de dader krijgt straf ; vliegt eruit. Voor het gezins- en familieverband hebben we de rechterlijke macht, die de daden van de dader ook niet met de mantel der liefde bedekt, niet meer, dat is ook wel eens anders geweest. De katholieke kerk is wat traag met het afwerpen van die mantel der liefde, tenminste van de schouders van de geestelijken. De gewone gelovige slachtoffers blijven mantelloos in de kou staan.
Hieronder een overzicht met een paar typische zaken over kerk en seksueel misbruik en wat beschouwingen over de kerk.
De zaak Vangheluwe
Roger Vangheluwe was bisschop van Brugge in de Rooms-Katholieke kerk tot hij in 2010 zijn ontslag aanbood vanwege het feit dat hij zich schuldig had gemaakt aan seksueel misbruik. Dat hij zijn ontslag aanbood siert hem. Hoevele priesters gaan gewoon door. Toch loopt het vervolg niet helemaal geweldig. Het misbruik is voor de wet verjaard. Vangheluwe wordt dus niet vervolgd. De afwikkeling is volledig aan de kerk.
20 april 2010
De familie van een slachtoffer van Vangheluwe stuut een e-mail aan de Belgische bisschoppen, waarin ze hen op de hoogte brachten van jarenlang misbruik van een minderjarige.
22 april 2010
Vangheluwe dient zijn ontslag in. Eindelijk een geestelijke die consequenties trekt uit zijn daden, en dan nog op nivo.
9 april 2011
De Vaticaanse Congregatie voor de Geloofsleer heeft bepaald dat Bisschop Vangheluwe België moet verlaten en een “spirituele en psychologische” behandeling moet volgen. Vangheluwe blijft bisschop. Hij vraagt ook niet zelf de lekenstatus aan. Een zeer zware straf. Toch ?
14 april 2011
Vangheluwe geeft een zeer openhartig interview over het misbruik, dat nogal stof doet opwaaien omdat hij het misbruik bagatelliseert en geen besef heeft van het machtsverschil tussen hem en zijn neef, en de dwang die hij daardoor heeft uitgeoefend. Gelukkig nemen de Belgische bisschoppen hier op een goede manier afstand van.
Nieuwjaarstoespraak paus 2011
De paus in zijn nieuwjaarstoespraak : Ik kan niet zwijgen over nog een aanval op de religieuze vrijheid van gezinnen in bepaalde Europese landen, die de deelname verplichten aan seksuele voorlichting en maatschappijleer. De lessen verspreiden een visie tegengesteld aan geloof en juiste redenen. Volgens Benedictus is dit één van de bedreigingen van de “culturele wortels van de identiteit en sociale cohesie van vele naties”.
’Christus heeft het gebouw verlaten’
Gerrit-Jan Klein, Trouw, 20 oktober 2010
Colm O’Gorman werd misbruikt door een Ierse priester. Hij begon een rechtszaak tegen de kerk. Zijn vasthoudendheid leidde tot verschillende onderzoeken naar misbruik. De Ier is kritisch over de commissie Deetman ( JRS : onderzoekt namens de katholieke kerk seksueel misbruik in de katholieke kerk in Nederland. ) „Ik vind die totaal verkeerd.”
„Het is naïef om te denken dat de rooms-katholieke kerk bezorgd is om haar imago.”
„De katholieke kerk groeit wereldwijd nog steeds en is nog nooit zo groot geweest als nu. Het instituut kerk denkt niet zoals andere grote organisaties. Het denkt niet in periodes van dagen, weken, maanden en jaren. Nee, Rome denkt in eeuwen en millennia. Het Vaticaan maakt zich geen grote zorgen over wat er nu gebeurt. Er is, vanwege de groei, geen diepgevoelde noodzaak om te veranderen.”
Waarom reageert de kerk zo traag?
„De meeste mensen schatten de reactie van de kerk totaal verkeerd in. Ze typeren die als langzaam. Het is niet zo dat de kerk traag of niet reageert. Het omgekeerde is het geval, er gebeurt heel veel – op een weloverwogen manier bovendien.
„Tot nu toe is de actie van de kerk er nog nooit op gericht om het misbruik aan te pakken. De omvang van het schandaal wordt stelselmatig gebagatelliseerd, zoveel mogelijk onder de pet gehouden. Pas als het echt niet anders kan, pas dan geven ze toe dat er ’enkele’ priesters misbruik hebben gepleegd. Misbruik wordt weggezet als incident.
„Onzin. We weten dat de kerk vanaf het midden van de jaren negentig zelfs een verzekeringsbeleid is gaan voeren met betrekking tot pedofilie. Was dit om misbruik tegen te gaan? Welnee, het was er enkel op gericht om de macht en de welvaart van de kerk veilig te stellen. Herinnert de rooms-katholieke kerk zich de woorden van Christus: opkomen voor zwakkeren en verdrukten? Ik zie er niets van terug. Het gaat niet om rechtvaardigheid. Christus heeft het gebouw verlaten.”
Verkrachting, abortus, excommunicatie
Maart 2009
Een negenjarig meisje uit Recife in Brazilië werd opgenomen in een ziekenhuis omdat ze vier maanden zwanger was van een tweeling. Haar stiefvader bleek de vader. Hij misbruikte het kind al drie jaar lang. Artsen vreesden voor het leven van het meisje en voerden een abortus uit.
De aartsbisschop Dom José Cardoso Sobrinho reageerde meteen – vergelijk dat eens met de snelheid waarmee de RK-kerk reageert als een geestelijke kinderen misbruikt. Hij excommuniceerde de moeder van het meisje en iedereen in het ziekenhuis die betrokken was bij de abortus.
Ik heb ergens gelezen dat het doel van excommunicatie heling en bekering is. Als de geëxcommuniceerde spijt betuigt kan de kerk hem weer opheffen. Dat de kerk verkrachters en moordenaars niet excommuniceert is omdat die daden zo weerzinwekkend zijn dat excommunicatie niet nodig is.
Het komt erop neer dat de kerk de machtelozen en barmhartigen straft en de agressors niet.