Tag: Boeken

Haar tweede boek Het bitterzoete paradijs las ik eerst. Ik was gecharmeerd van haar no-nonsens-stijl, van schrijven en van handelen. Zo lees je niet alleen over de pracht van de landschappen, de samenlevingen, hun exotische gebruiken, doen en laten, maar ook over de verschrikkingen van het wereldreizen, de ongemakken, de exotische gebruiken. En over bulten, ziektes en ja, seks onderweg.

Het smaakte naar meer, dus kocht ik haar eerste boek. Dat viel tegen. Het is vooral een beschrijving van hoe je je door reizen heenslaat. Uit haar woorden spreekt weinig plezier in het reizen, geen contemplatie, of misschien heel kort en krachtig, zoals Iris Hannema is, kort, krachtig, stoer. Het was haar bedoeling om een boek te schrijven met tips en truuks, en die staan er dan ook in, in kaders. Ze zijn leuk om eens te lezen, maar ik wil geen wereldreiziger zijn en na een paar van de korte hoofdstukken heb ik het wel gehad. Kortom, wil je zelf op reis, lees het eerste boek, wil je niet op reis, lees het tweede.

1. Populisme is “normal pathological condition of modern democracies” ( Scheuch, Klingemann, Theorie des Rechtsradikalismus in westlichen Industriegesellschaften, 1967 ) of “… het onkruid dat groeit in de kloof tussen de belofte en de werkelijkheid van de democratie” ( Waarom is de burger boos ?, Van Rossum, 2010 ).

2. De stellingen van het populisme :

– Er is een volk. Het volk is zuiver.

– Er is een elite. De elite heeft de macht. De elite is corrupt ( bezorgt zichzelf rijkdom en meer macht, gebruikt de macht voor eigen doelen en willekeurig ).

– De populistische leider weet wat het volk wil.

– De populist geeft de macht terug aan het volk ( een populistische beweging is meestal geformeerd rond een leider, die tenminste enig charisma heeft ; er is geen partijkader waaruit regelmatig nieuwe leiders voortkomen ).

3. Kritiek op het populisme :

– Er is geen volk. Het volk heeft tegengestelde meningen en wensen. Het is een betrekkelijke eenheid.

– Zodra de populist aan de macht komt, is deze elite. Onherroepelijk zal blijken, dat hij een deel van het volk niet vertegenwoordigt. Er ontstaan nieuwe mogelijkheden voor andere populisten.

– De populist kan geen maatregelen nemen die op de lange termijn wel goed zijn voor het volk maar die het volk niet prettig vindt. Dan zou hij net zo handelen als de elite die hij bestrijdt, namelijk niet de wil van het volk doen.

4. Het populisme heeft gelijk dat de leiding van een land een elite vormt. Besluitvormingsmacht is altijd in handen van een groep mensen dat klein is ten opzichte van de mensen zonder besluitvormingsmacht. Het cruciale punt is volgens mij de mate waarin de elite voeling houdt met en kennisneemt van de problemen van hen die men leidt en werkt aan de oplossing van hun problemen.

5. Van Rossum ( titel zie boven ) noemt de jaren 60 jaren van links populisme : het streven naar directe macht aan de burger door middel van het referendum, de gekozen minister president, de afschaffing van het koningschap. D’66 is volgens hem een populistische partij. ‘Het volk’ is de arbeidersklasse. Rechtse populistische partijen waren Boerenpartij ( Hendrik Koekoek ), Nederlandse Volkspartij ( Hans Janmaat ) en recent de LPF ( Pim Fortuyn ), TON ( Rita Verdonk ), en de PVV ( Geert Wilders ).

Ik lees nu drie boeken :

Een levensregel voor beginners van Wil Derkse, de Regel van Benedictus uitgelegd voor vandaag. Ik lees het voor de tweede keer en vind het weer een inspirerend boek. Het deel over leiderschap gaat over mensen en niet over productiefactoren, de manier waarop de managersindustrie de mens lijkt te zien, systemen met knoppen, speeltjes voor mannen.

Lao Zi door Kristofer Schipper, een nieuwe vertaling van de Tao te tjing dan wel Dao de jing. Schipper is sinoloog van tenminste enige faam en taoïstisch priester. Dat geeft de vertaling voor mij een hogere status dan die van de vele interpretaties gebaseerd op vertalingen van derden. Het is een mooie vertaling. Bij Schipper is het tao te tjing vooral gericht op het persoonlijk leven en meditatie. In andere vertalingen spelen machthebbers, koningen een grotere rol.

Bijzonder leuk is ook dat het boek de Chinese tekst bevat. De beroemde zin De eeuwige Tao kan niet in woorden worden uitgedrukt is in het Chinees vier karakters lang. Ik ken geen Chinees maar er lijkt te staan : tao – eeuwig – taoën/zeggen – niet.

De utopie van de vrije markt van Hans Achterhuis. Na zijn boek over de teloorgang van de linkse utopieën onderzoekt hij nu het neoliberalisme, de ideologie van de vrije markt, belichaamd door het boek Atlas shrugged van Ayn Rand, wereldberoemd in de VSA, hier totaal onbekend. Dit boek verdient de kwalificatie ‘fascinerend’. Ik heb even stiekem de laatste bladzijde gelezen en tot mijn verrassing vond ik een pleidooi voor de deugden van Aristotoles, waar ook Andreas Kinneging ( conservatief ) in zijn boek Geografie van goed en kwaad zoveel nadruk op legt.

Mei 2011

Nog een mooi boek gevonden : Het wiskundeboek, met 250 mijlpalen uit de wiskundegeschiedenis : mieren die stappen tellen, magische vierkanten, de stelling van Pytagoras, priemgetallen natuurlijk, het getal e, pi en heel veel moderne stellingen.

Waarom jongens geen meisjes zijn. Wat je weten moet als je jongens opvoedt, Koos Neuvel, 2006.

1. De hersenen van jongens en meisjes verschillen. Dat verschil ontstaat al voor de geboorte en neemt toe onder invloed van hormoonvloeden. De invloed van de hormoonvloeden hangt af van de omvang van die vloeden en het moment dat ze optreden in verhouding tot de ontwikkelingsfase van de vrucht / het kind.

2. Jongens zijn groepswezens, veel meer dan meisjes (blz. 57). Meisjesgroepen bestaan uit 3, 4, 5 meisjes, jongensgroepen zijn groter. Alle jongens van één klas zijn bijvoorbeeld een groep.

3. Jongens willen macht (status). Ze zijn steeds bezig de hiërarchie in de groep vast te stellen (hs. IV). Ze doen dat door wedstrijdjes. Alles is aanleiding tot wedstrijdjes.

4. Meisjes zijn egalitair. Opvallen is gevaarlijk. Een meisje dat te veel opvalt ligt buiten de groep. Dat maakt meisjes bescheiden.

5. Jongens worden jongensachtiger en wilder bij andere jongens. Dat is de enige manier om aandacht te krijgen van en invloed te hebben op andere jongens (54).

6. Omdat jongens zelf de baas willen zijn hebben ze altijd een probleem met auroriteit en zijn ze dus opstandig en ongehoorzaam (60-62), bijvoorbeeld in de klas.

7. Een stabiele hiërarchie voorkomt gewelddadigheid en geeft rust. Verstoring van de groep door een nieuw groepslid of een nieuwe samenstelling van de groep leidt tot de drang de hiërarchie opnieuw vast te stellen en daarmee tot schermutselingen en onrust.

8. Voor jongens zijn regels belangrijk, ook al omdat bij jongensspelen meer deelnemers zijn dan bij meisjesspelen. Jongens maken tegelijk meer ruzie over de regels, maar ze zijn dan weer snel in het vaststellen van de uitkomst, om vervolgens weer verder te gaan. Meisjes hebben minder behoefte aan regels omdat hun status er niet vanaf hangt en omdat ze ruzie vermijden, maar áls ze ruzie hebben lossen ze die veel minder snel op.

9. Het streven naar macht door jongens is een oefening in sociaal gedrag.

10. Goed vechten vereist zelfbeheersing en sociaal vermogen / inlevingsvermogen. Jongens die herhaaldelijk te ver gaan plaatsen zich buiten de groep (115-117).

11. De leider kan niet volstaan met autoritair gedrag maar moet zijn leiderschap bewijzen door diensten aan de gemeenschap te bewijzen (74). Voor de ondergeschikte moet het aantrekkelijk zijn om bij de groep te horen. Niet de gewelddadigste wordt leider maar degene die goed vrede kan stichten.

12. Bij problemen zoeken meisjes steun en willen jongens iets doen (81).

13. “Jongens (…) opereren in relatief gesloten groepen. Dit vergroot de kans op gedrag dat de buitenwereld afkeurt, maar dat groepsgenoten juist erg aantrekkelijk vinden. En in zulke gevallen weeg het oordeel van die groepsgenoten altijd het zwaarst.” (130 )

Nigel Slater heeft het allermooiste kookboek geschreven : Smakelijk. Het mooie zit hem in zijn benadering van eten en koken. Bevrediging, daar gaat het om. Boek en fotoos laten zien dat je daar kunt komen zonder dat een recept je dwingt tot muggenzifterij en te hoog gegrepen technische hoogstandjes en dat het resultaat een perfecte foto gelijk is. Dus zorg je vooral voor een kom M&M’s voor je gasten en voor een mooie afwasborstel en droogdoek en een mooi stuk zeep om ook de afwas te veraangenamen. Tussendoor geniet je van vette jus met van de bodem geschraapte aanbaksels. Niemand beschrijft ze zo heerlijk als Nigel Slater.

1

De mens is vrij om gedrag en woorden te kiezen. De mens is niet vrij om te kiezen wat hem overkomt, maar wel in de keuze van de reaktie op wat hem overkomt. De mens is ook vrij te kiezen wat hij zal proberen te bereiken. De mens is vrij het slechte ten goede te keren (indien die vrijheid niet van buitenaf beperkt wordt) en het goede maximaal te benutten.

1.b

Omdat de mens vrij is om te kiezen is de mens verantwoordelijk voor zijn keuze, zijn gedrag en zijn woorden. Verantwoordelijkheid is weten dat elke daad de mens vormt en dat elke keuze de mens verandert. Verantwoordelijkheid is de gevolgen van daden aanvaarden. Vrantwoordelijkheid – wroeging – geweten.

1.c

Omdat de mens vrij is in gedrag en keuze kunnen slechte mensen goed worden.

2

Wat is goed leven ? Een goed leven is een leven als mens. De kern van een leven als mens is mens zijn is relaties onderhouden met andere mensen. Durf jezelf een goed leven te geven.

2.a

De mens is vrij om gedrag en woorden te kiezen. De mens beslist zelf, binnen het web van mensen onderling, waarbinnen mensen elkaar beïnvloeden door te praten, te argumenteren, te communiceren, zich te gedragen.

2.b

Mensen hebben elkaar nodig voor gezelschap, waardering, genegenheid. Mensen hebben dingen nodig, bijvoorbeeld om in leven te blijven. Behandel dingen als dingen en mensen als mensen.

2.c

De mens als mens behandelen is proberen je in de ander te verplaatsen, de ander van binnenuit te begrijpen. Het is de bekwaamheid en de inspanning om te begrijpen wat anderen van ons kunnen verwachten. Het is rechtvaardig leven.

2.d

Mensen bootsen elkaar na en leren van elkaar. Ze nemen gedrag en voorkeuren van elkaar over. Daarom is het belangrijk goed te leven, want anderen zullen dat nabootsen en ervan leren. Goed leven betekent daarom uit te vinden hoe je anderen juist behandelt.

2.e

Rechtvaardigheid is meer dan het formele recht. Dat is een samenvatting en een vereenvoudiging van de werkelijkheid van de relaties tussen mensen.

3

Onweerstaanbaarheid doet de eigen verantwoordelijkheid teniet. De aanhangers van autoritair optreden geloven in de onweerstaanbaarheid en verslaving. Ze vinden dat alles dat onweerstaanbaar en verslavend is verboden moet worden (door wetten en handhaving).

4

Geniet !

4.a

Vroeger kon het schadelijk zijn voor het voortbestaan zich – te veel – over te geven aan genot. Het nam energie weg voor de strijd om het bestaan. Die angst voor genot leeft voort in de puritein. De puritein vind iets slecht als het genot geeft. Iets is goed als de mens het niet leuk vind om te doen. Iemand leeft goed als hij lijdt.

4.b

Een goed leven heeft een open oog voor de genieting die zich vandaag aan je voordoet. Dat is niet op jacht gaan naar alle mogelijke genietingen. Het is een voorbijkomende geneugte gebruiken. Gebruiken houdt in: met beheersing, met matigheid, met afstand, zodat de geneugte zich niet tegen je gaat keren, zodat je niet verslaafd raakt en je vrijheid weggeeft.

4.c

Gebruik geneugten om je leven te verdiepen en te verrijken, om vreugde te geven. Vreugde is de ervaring die genot, verdriet, dood en leven aanvaardt.