De naakte kluizenaar

A Journey to the Heart of Celtic Britain, door Nick Mayhew -Smith, 2019.

Ja, naakt is een onderwerp en de schrijver gaat een paar keer naakt. De kluizenaar komt nauwelijks voor. ‘Naakt’ verkoopt natuurlijk goed, maar het boek is èn een serieuze verkenning van de omwenteling van het Keltisch christendom naar het Romaanse christendom in Groot-Britannië van zeg de zesde tot de negende eeuw¹ èn een verkenning van de mogelijkheid van een natuurgerichte spiritualiteit ( binnen het christendom ), opgehangen aan een aantal heilige plaatsen, en met kledingloosheid.

Keltisch Britannië

Het helpt om je voor te stellen hoeveel mensen in Britannië leefden in de eerst duizend jaar na Christus. Dat moeten even meer dan twee miljoen mensen zijn geweest. Er was dus veel natuur, veel wildernis. Volgens het christendom was de natuur net als de mens verdorven door de erfzonde. Met dank aan Augustinus en helaas voor Pelagius². Volgens het Keltisch christendom kon die verdorvenheid worden ingeperkt door heiligen, diepgelovige mensen. Een mens die bijvoorbeeld de zee kalmeerde door naakt in het ijskoude water te bidden.

Bijzonder is het verband tussen het Ierse en Britse christendom en de woestijnvaders. Hoe ver de afstand ook lijkt, in afstand en in geografische omstandigheden, de Keltische levensbeschouwing lijkt meer affiniteit te hebben met de woestijnkluizenaars dan de continentale, Romeinse. Het is sowieso interessant om je te realiseren hoe veel en ver mensen ook in die tijd al reisden, met de beperkte middelen en onder de moeilijke omstandigheden van die dagen.

Verder is het boek een verhaal over de langzame bekering van het eiland tot het Romeinse katholicisme, met al het opportunisme dat machthebbers van alle tijden kenmerkt.

Spiritueel naturisme

Het christendom kent, of kende, een traditie van ascetisch nudisme. Ascese betekent verzaking, in de letterlijke zin van afzien van spullen ( en daarnaast uiteraard van voeding en seks, maar dat zijn geen zaken ). En als kleding spullen zijn, betekent verzaking naakt zijn. De religieuze kledingloosheid is langzaam uit de geschriften verwijderd. Maar het menselijk lichaam is onontkoombaar deel van Gods schepping. Mayhew-Smith stelt dan ook ‘It can also be (…) a vehicle to experience and understand the divine.’ Dat heilige aan den lijve ervaren is ook een thema in dit boek.

Mijn openbaring

Voor mij was dat een openbaring. Ik ben niet opgegroeid met naturisme, maar wel in een deel christelijk gezin en in een vrijzinnig christelijke omgeving, in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Ik vond het fijn om naakt te zijn, maar zag dat niet anders dan recreatief of vermoedde een verband met seksualiteit. Dat naakt zijn ook spiritueel kan zijn daagde bij de eerste keren dat ik deelnam aan zweethutceremonies. Maar dat naakt ook een plaats kan hebben in het christendom ( en had maar er stilletjes uit geschrapt werd ) was een openbaring en een opluchting.

Noten

1) Het boek is gebaseerd op onderzoek door de schrijver voor het behalen van een universitaire graad.

2) Ik zou een volgeling van Pelagius zijn geweest.