Jan Roel Smedes

Categorie: Al het andere

Levensbeschouwing, maatschappij, boeken, films, meningkjes

  • Dit is mediteren

    Uit ‘Ik ben. Zijn.‘ Gesprekken met Shri Nisargadatta Maharaj, derde druk 2009, Altamira-Becht. Bladzijde 48 – 49 : alles wat er over doel en wijze van mediteren gezegd hoeft te worden.

    Vraag : Hoe kan ik mijn geest tot rust brengen ?

    Antwoord : Weiger elke gedachte, behalve één : de gedachte ‘Ik ben’. In het begin zal de geest daartegen protesteren, maar als je geduld hebt en doorzet, zal hij zich er op een gegeven moment bij neerleggen en zich kalm houden. En als je tot rust gekomen bent, beginnen de dingen spontaan te gebeuren, op een heel natuurlijke manier, zonder dat je op welke manier dan ook ingrijpt.

    Vraag : Kan het ook zonder zo’n lange veldslag met mijn geest ?

    Antwoord : Ja, dat kan ook. Dan moet je leven zoals het komt, maar waakzaam, bewust, waarbij je alles toe moet staan om te gebeuren zoals het gebeurt, terwijl je de natuurlijke dingen op een natuurlijke manier doet, waarbijje dan lijdt ofwel blij bent, al naar gelang het leven met zich brengt. Dit is ook een weg.

  • Natuur is niets doen

    Natuur is wat er gebeurt als je niets doet. Ondoordringbare brandnetels, bramen, riet en elzen, een paar soorten vogels, wat vlinders en een heleboel onaaibaar en onaanzienlijk grut, maar toch, natuur. Natuur heeft geen grondverzet nodig met graafmachines, ingenieursbureau’s, gradiënten gericht op de terugkeer van het blauwwitgeelgestreepte motvlindertje en de stinkende dwergorchis. Of  de grote grazers, die als zebra’s onze parken natuurlijk maken. Je hoeft alleen maar niets te doen. Het kost niets ! Ja, het kost vastgeroeste denkbeelden, zoals dat bermen horen te bestaan uit gemaaid gras en een zieltogend hegje en dat bos mislukt is als er rottend hout in ligt. Zó slordig. Bedenk eens hoeveel geld het ons bestaat als onze overheid, wij dus, niet elke week tussen maart en november zo’n maaimachine met een man erin hoeft rond te laten rijden. Ons land heeft zo veel plekken waar je de natuur gewoon zijn gang kunt laten gaan, dus waar je niets kunt doen : bermen, die ongebruikte stukken grond bij wegkruisingen, langs kanalen, ongebruikt bouwterrein, echte, erkende natuurgebieden – het is mij een raadsel waarom je in natuurgebieden zo nodig onderhoud moet plegen. We kammen de haren van de Matterhorn ook niet. Goed, de wereld gaat er totaal anders uitzien, maar ik voorspel dat, als na tien jaar de brandnetels en de bramen zijn uitgewoed, er wel enig begrip voor zal ontstaan. Kortom, ik ben niet alleen voor rewilding in de zin van de wolf terug in Nederland, maar voor rewilding in de vorm van ‘afblijven en op ons luie achterwerk zitten’ .

  • MeToo : Seks moet niet het probleem zijn

    Na de storm van #MeToo waarschuwde een flink aantal Franse vrouwen voor een toenemend taboe op seksuele vrijheid en flirten ten gevolge van de beweging. Natuurlijk kregen zij kritiek van de #MeToo’ers – kom niet aan slachtoffers – en natuurlijk hadden de kritici gelijk, maar ook de Françaises hebben een punt. Vind ik.

    Je kunt gemakkelijk vinden, dat Deneuve en haar gelijkgestemden te snel waren met hun bedenkingen. Dat vind ik niet. Nu is er nog aandacht. Wel een terecht punt van kritiek is

    dat #MeToo niet tegen seks gericht is, maar tegen geweld tegen vrouwen in de vorm van ongewenste seks. Het gaat om machtsmisbruik. Herinner je, dat #MeToo begon toen Alyssa Milano de hashtag gebruikte bij haar ervaring met machthebber in de showbusiness. Het gaat om seks in de vorm van als jij niet doet wat ik zeg laat ik je lijden. Je kunt kiezen tussen iets ongewensts en seks en soms kun je niet kiezen. Uiteindelijk zijn mannen fysiek meestal sterker dan vrouwen.

    Het terechte punt dat Deneuve maakt is, dat #MeToo er misschien gemakkelijk toe leidt, dat seks in de beklaagdenbank komt, net nu we bezig zijn seks meer en meer te zien als iets dat bij het leven hoort. Zonder seks tenslotte geen mensheid en een hoop mensen – en steeds meer vrouwen – beleven plezier aan seks. Als je het goed doet is het ontzettend lekker en samenbindend. Het is niet de seks die #MeToo problematisch maakt, het is het machtsmisbruik dat seksueel geweld veroorzaakt. Flirten is heerlijk, de seks waar het mogelijk toe leidt is dat ( je kunt flirten ook op zich al als seks zien ) zolang de één de grenzen van de ander respecteert : stop is stop en betekent niet dat de ander eigenlijk meer wil en verkracht wil worden.

    Hier is de link naar het artikel op theguardian.com.

  • Wat moet je met rijkdom ?

  • #MeToo

    Ik ben een man, dit stuk is dus geschreven vanuit het perspectief van een man.

    Mensenkinderen hebben tien, twintig jaar de zorg van hun ouders nodig, een achtste tot een kwart van hun leven.  De draagtijd is negen maanden en lange tijd na de geboorte is een kind afhankelijk van de moeder. Vrouwen hebben 500 eicellen. Vrouwen kunnen in hun leven hoogstens ongeveer vijftien, twintig kinderen baren.

    Mannen produceren tientallen miljoenen zaadcellen per dag. Om hun genetisch materiaal te verspreiden is het hun belang om zo veel mogelijk eicellen te bevruchten en dus seks te hebben met zo veel mogelijk vrouwen. Hoeveel te krachtiger en machtiger zij zich presenteren, hoeveel te groter de kans op seks en op voortplantingssucces.

    Het is deze eenvoudige biologie ( bij wijze van spreken de r/K-strategie toegepast op mannen / vrouwen ) die de MeToo-discussie veroorzaakt.

    Seks kan lekker zijn, voor mannen en voor vrouwen. Vrouwen genieten evenveel van seks als mannen. Maar vrouwen dragen en zogen kinderen en mannen niet. Mannen willen kinderen maken. Het leidt ertoe dat mannen seks doen ongeacht de vrouw ; mannen nemen vrouwen.

    In de MeToo-berichten van de laatste maanden troffen me vooral de schrijnende verhalen van vrouwen over hun verkrachting, aanrandig of ervaring met opdringerige mannen, bijvoorbeeld die van Marijn de Vries in Trouw ( 28-11-2016 ), Anabella Sciorra in The Newyorker ( 27-10-2017 ), Saskia Noort in de Volkskrant ( 19-10-2017 ). De laatste dagen is in het nieuws dat vooral in Turkse en Marokkaanse appgroepen vrouwen worden belasterd, zeg maar digitaal worden aangerand.

    Opvallend hoe hoog de drempel voor de vrouwen is om te getuigen van misbruik, hoewel, als ik even nadenk, ik hang mijn nare ervaringen ook niet aan de grote klok, ik schrijf niet uitgebreid over mijn seksuele ervaringen, hoe heerlijk soms ook en hoe mislukt soms. Praten en schrijven over seks is taboe. Laat staan over ervaringen als aanranding en verkrachting, of alleen al een man die tegen je zin zijn handen op je borsten legt.

    Ook valt op dat vrouwen zich schamen en zichzelf schuld toedichten. Niet zo gek, want dat doet de omgeving ook. Eén van de mooie kanten van MeToo is, dat het tot gesprekken leidt, maar in die gesprekken komt vaak het argument ‘ja, maar vrouwen dagen mannen ook uit’ te sprake. Of ‘het komt van twee kanten’. Van kinds af worden vrouwen opgevoed met de waarschuwing voorzichtig te zijn met mannen en met seks en te voorkomen dat ze ‘aanleiding geven’. Daarmee worden vrouwen verantwoordelijk voor het gedrag van mannen en zijn ze dus schuldig aan hun eigen verkrachting.

    De meest vergaande vorm van  maatschappelijke veroordeling is de gewelddadigheid waarmee sommige, niet eens weinige, mannen de vrouwen bejegenen. De inhoud is meestal, dat de vrouw lelijk is, onaantrekkelijk, nooit aandacht van mannen krijgt en daarom haar zielige verhaal doet, dat natuurlijk niet waar is, maar alleen om mannen in een kwaad daglicht te zetten. En dat ze eens goed geneukt zouden moeten worden, bij voorkeur door de afzender natuurlijk. Kortom, het zou heilzaam zijn als een slachtoffer van verkrachting eens goed verkracht zou worden … … … Er zijn geen woorden om zulke ultieme hersendoodsels te benoemen.

    Maar nu, wat na MeToo ? We hebben de schrijnende verhalen gelezen en we voelen walging en vinden dat dit niet weer moet gebeuren.

    Eén ding dat MeToo heeft duidelijk gemaakt is, dat het strafrecht niet altijd goed werkt tegen seksueel misbruik. De stap om te melden, de technische molen waar een slachtoffer doorheen moet en een rechtzitting, waarin het draait om feitelijk bewijs, bevorderen niet het welzijn van de slachtoffers en lijken mij nieuwe daders niet af te schrikken. De juridische bewijsbaarheid is een probleem. In hun verhalen eisen vrouwen trouwens ook zelden genoegdoening. Zoals vaker bij levensgroot verdriet is erkenning van het verhaal en het verdriet en het trauma belangrijk. Misschien komt de genoegdoening pas daarna.

    De publiciteit zoeken levert een slachtoffer een hoop spanning op en een hoop gewelddadige bagger, een levenslang stempel en mogelijk zijn er negatieve maatschappelijke  gevolgen, bijvoorbeeld voor actrices die ineens geen werk meer krijgen.

    De grote winst van MeToo vind ik dat er nu al maanden over seksueel geweld wordt geschreven en gepraat. Op mijn werk is het onderwerp een aantal keer besproken, niet altijd alleen met compassie met de slachtoffers, maar alleen al dat we bewust bezig zijn met het feit dat misbruik bestaat en dat de omgang van mannen en vrouwen soms geweld in zich draagt, vind ik winst. Straks is het ondewerp weer weggezakt, maar het zal daarna makkelijker zijn om erover te praten. Mensen worden meer gespitst op grensoverschrijdend gedrag, we herinneren ons sneller dat er middelen zijn om op te treden en dat we moeten optreden. De manier waarop we samenleven is een heel klein beetje veranderd, in de goede richting. Dank zij de moed van de vrouwen die ondanks hun angst, weerzin en de maatschappij hun verhaal hebben gedaan.

    MeToo is een hashtag op sociale media, al in 2006 bedacht door Tarana Burke. In 2017 kwam het begrip sterk in de aandacht in tientallen landen nadat de actrice Alyssa Milano op Twitter vrouwen opriep om de tag te delen als ze ervaring hadden met seksueel geweld.

  • Zwarte Piet of niet ?

    Bij de opticiën werd ik zo goed en vriendelijk geholpen door een meisje met een prachtige lach en een donkerbruine huid. Toen ik de winkel uitliep dacht ik : Als dit meisje ook maar een beetje last heeft van onze Zwarte Piet schaf ik hem voor haar af. Mensen die in hun werk een ander zo’n prettig gevoel weten te geven moeten niet lijden onder gedrag van anderen.

  • Thelma ( film )

    Thelma is eerstejaars aan de universiteit in Oslo, biologie, of celbiologie, of zoiets. Ze is streng gelovig. Drinkt niet. Haar ouders bellen elke avond en vragen wat ze gegeten heeft. Maar er gebeuren rare dingen.

    Thelma zit gevangen onder de warmteplaten van het zwembad

    De eerste keer zag ik de film op een festival. Het verhaal intrigeerde me en ik overzag het niet helemaal. Dus toen de film regulier ging draaien haastte ik me naar de bioscoop. Alles viel op zijn plaats. Het heet een coming off age film, maar er zitten horror-, thriller en fantasyelementen in. Mij stoorden ze niet. Of ze nu ‘echt’ of ‘ waar’ zijn of niet, ze passen bij het verhaal waarin Thelma zich losmaakt van thuis en haar kracht vindt.

    Durf jij te zijn wie je werkelijk bent ?

    Leid mij niet in verzoeking

  • Jij vreemde

  • Ik heb mijn mensenpootje

  • DNA-tests voor de wereldvrede

    Momondo, een reisbureau, heeft een verbond gesloten met Ancestry.com, een bedrijf dat DNA analyses verkoopt. Met zo´n analyse kan je zien met welke gebieden je via je voorouders verbonden bent. Naema Tahir schreef op 9 november 2017 in Trouw over de video´s die Momondo op YouTube heeft gepubliceerd, waarin mensen die de test hebben aangevraagd geconfronteerd worden met de resultaten. Iedereen blijkt een genetische mix te zijn en afkomsten te hebben, die men van tevoren heeft verworpen. Tahir is opgetogen over hoe uit de tests de kunstmatige afbakeningen van de nationale identiteiten onderuit schoffelt en aantonen, dat iedere mens een genetische smeltkroes is, verwant met de hele wereld.We zijn allemaal broeders en zusters. De video’s tonen hoezeer het feit dat mensen genetisch verwant blijken de ander – de vijand soms – dichterbij brengt. Mensen voelen zich echt verwant, meer familie.

    Naast deze boodschap van hoop stuitte ik op de column van Arthur van Amerongen van 3 juni 2016 in HP/De Tijd over precies hetzelfde. Met een volledig tegengestelde mening en vreselijke hoop gescheld. Maar hij heeft een punt dat neerkomt op iets als dat de video’s stuk voor stuk uitgaan van een fijne familierelatie, een broer of een zus zoals ikzelf ben. Niet met de junk in de straten van New York, de drugsclans in Mexico, niet met de dictatuur in Noord-Korea, niet in de kampen van IS, Al Shabaad of Al Kaida. Het is als met de mensen die menen dat ze reïncarnaties zijn, nooit van een arbeider in Leeds tijdens de industriële revolutie of een melaatse in de Middeleeuwen.

    En op die tests is ook wel wat aan te merken. De database waar een bedrijf individuele DNA-test aan toetst geeft bij elk bedrijf namelijk uiteenlopende resultaten. Vooral de tweede video hieronder laat dat zien.

    Maar als je zin hebt in een shot positiviteit – we kijken tenslotte ook romcoms zonder ons druk te maken over producers die verkrachters blijken – kijk vooral de video’s van Momondo.

  • David Foster Wallace : This is water

  • 7 augustus 2017 – De media van dit weekeinde

    Het EK voetbal voor vrouwen zorgt voor nogal wat discussiedrukte. Wat zou het ? De finale gisteren was leuk om te zien en soms mooi om te zien. Waar zie je in een toernooi vier doelpunten voor rust en nog twee daarna ? Ik heb een paar prachtige acties gezien en een paar prachtige doelpunten. Goed, er waren momenten dat de vrouwen wat pingpongden omdat niemand de bal onder controle leek te kunnen krijgen, omdat de kracht, de moed of de techniek ontbrak. Op andere momenten zag je die techniek dan weer wel. Ik heb veel plezier beleefd aan het toernooi, natuurlijk helemaal nu ‘wij’ gewonnen hebben, en ik heb de grimmigheid van sommige andere toernooien niet gemist.

    —

    Zomergasten van 6 augustus met de psychiater Glenn Helberg. De twee uur die ik gezien heb gingen over zwart zijn / wit zijn – discriminatie en racisme. Wat ik er uit begrijp – de man formuleerde rommelig en soms onbegrijpelijk, maar dat kan ook liggen aan de afstand tussen zwart en wit – is, dat mijn geschiedenis ook de geschiedenis is van de zwarte, maar niet dezelfde geschiedenis. Mijn geschiedenis is die van de machthebber, degene die het leven van de zwarte dicteerde en die hem / haar ontmenselijkte. Ik kan daar niet onderuit, hoe rottig ik die geschiedenis ook vind en hoe naar hij ook voelt. Mijn wit zijn laadt die geschiedenis automatisch op mij, met alle oordelen en vooroordelen die nog voortleven. Dat gebeurt ook met de zwarte en onze verschillende geschiedenissen bepalen mede onze verhouding. Zoiets. Geloof ik.

    —

    De Trouw van vandaag 7 augustus had zes bladzijden over sport. Op de drie linkerbladzijden stonden artikelen over de prestaties van vrouwen : het EK-voetbal natuurlijk, de bronzen medailles van Anouk Vetter op de zevenkamp, die van Dafne Schippers op de sprint en een beschouwing over de overwinning van Marianne Vos en de vraag wie nu kopvrouw wordt bij het komende WK op de weg. Goed gedaan, Trouw.

    —

    ‘Het monster van Leersum’ is een man van nu 81 jaar. Hij is op 2 augustus veroordeeld tot een celstraf van drie maanden voor het terroriseren van zijn buren. Dat komt niet vaak voor in Nederland. Eerder was hij al veroordeeld tot een gebiedsverbod van vijf ( ! ) jaar voor het erf van zijn buren, met een dwangsom van € 300.000. Ook een dwangsom van die omvang is bijzonder bij burenproblemen. Op 5 augustus was een interview te horen ( NPO 1, ongeveer 09.00 uur ) met de advocaat van de slachtoffers, Bernard Tomlow.

    De zaak laat zien, dat het idee van ‘waar twee vechten hebben twee schuld’ niet klopt, in elk geval niet als altijd geldende waarheid. Tomlow stelt dat het kwaad in deze zaak vooral éénzijdig was. Het kwaad is een maatschappelijk risico. Als het je treft is het enige wat je kunt doen ertegen vechten of ervoor vluchten.

    Tomlow legt in het interview een verband tussen deze zaak en zaken over seksueel misbruik. Een interessante stelling, die ik onderschrijf. Bij seksueel misbruik wordt vaak gesteld dat het gedrag van het slachtoffer de misdaad van de dader ‘wel moet hebben’ uitgelokt. Het is één van de uitingen van de blaming the victim redenering. Het bedoelde effect van de redenering is, dat hij het onheil afweert voor degene die hem uitspreekt : als ik mij maar niet gedraag als het slachtoffer, zal het onheil mij niet treffen.