De fysiotherapeut is duchtig in de weer met zijn shockwave-apparaat. De intensiteit van het geratel gaat omhoog, de frequentie omlaag. Het doet nog steeds even zeer, maar het schijnt goed voor mij te zijn. In elk geval kost het wel veel tijd. ’s Ochtends een half uur rijden, minimaal een uur oefeningen doen, de behandeling en dan naar het werk. De oefeningen op de loopladder gaan pijnloos en het wandelen op de loopband ook. Er is hoop. Ondertussen ben ik weer begonnen te zwemmen. Ik moet toch wat. Ik heb een mooie handleiding voor borstkrolzwemmen gevonden en probeer mijn techniek bij te schaven.

Na een meer dan een maand de ziekte van Weil te hebben gehad en daarvan te herstellen dacht ik dat mijn enkels ook wel genoeg rust hadden gehad om goed te herstellen. Ik begon weer heel rustig hard te lopen op een beginnersschema : zes minuten lopen, één minuut rust.

Het werd niets. Ik voelde weer de bekende pijn. De sportarts verwees me naar een fysiotherapeut die echo’s kon maken. Ik schijn kalkafzetting te hebben onder of in de achillespees. Nu heb ik een verwijzing naar een andere fysiotherapeut die een shockwave-apparaat heeft. Daarmee kan hij de kalk verpulveren. Ik ben benieuwd.

Het is vier weken geleden dat ik uit het ziekenhuis kwam waar ik lag met de ziekte van Weil, waarschijnlijk, want de ziekte is niet aangetoond. Na anderhalve week ben ik twee dagen twee uur wezen werken. Plus de 40 minuten reistijd was dat genoeg. Na thuiskomst was ik moe en moest ik naar bed.

Het is nu vier weken later. Gisteren heb ik nog geen zes uur gewerkt. Ik was volledig uitgeput toen ik thuiskwam. Tijdens de eerste survivalruntraining was de kracht verminderd en het uithoudingsvermogen al heel snel op. Volgens het ziekenhuis staat voor elke week liggen één maand herstel. Die maand is nu voorbij. Blijkbaar duurt de opbouw voor sporten langer dan vier maanden en bedoelen ze met een maand het gewone, dagelijkse leven.

Sinds ze in ZAP-sport eind 2008 verklaarde dat de Olympische Spelen van 2016 haar moment zouden zijn volg ik Dafne Schippers – het intrigeerde mij dat je als 16-jarige je focust op twee dagen 8 jaar later waarop jij een topprestarie zult leveren. Ze is nu mondiaal topmeerkampster, 100 en 200 meter fenomeen en Europees sportvrouw van het jaar, en haar moment moet nog komen.

Maar het leuke is dat je soms iets te weten komt over hoe zo’n toptalent traint en leeft. Zo stond in een artikel dat Dafne Schippers mentale training heeft gevolgd volgens de Mindset-methode. Gelukkig is daar een boek van : Mindset, een mentale gids om optimaal te presteren, Jackie Reardon, Hans Dekkers, 4e herziene druk, 2011.

Het is een vreemd boek. Ik kon er geen lijn in ontdekken, het is meer een verzameling van levensbeschouwelijke standpunten en psychologische technieken, maar alles rond één heel duidelijk doel : ontspannen blijven sporten ongeacht spanning en druk, in tegenstelling tot verkrampen door spanning, de wil om te winnen en de gedachten die deze oproepen. De visie van de schrijvers : Het gaat er niet om de wedstrijd te winnen maar om van jezelf te winnen. Ze geven dat mooi weer door hun citaat van Roger Federer ( toptennisser ) : “In plaats van steeds door een emotionele achtbaan te gaan, moest ik kalm blijven. Punt voor punt spelen. Me concentreren op de bal. Sinds ik daarin slaag, heeft mijn loopbaan een enorme vlucht genomen. Ik voel me op de baan nu net zo relaxed als ernaast. Ik geniet ook veel meer.” (blz 14). In de interviews met Dafne Schippers tijdens de Europese kampioenschappen atletiek in 2014, waarin ze kampioen werd op de 100 en de 200 m hardlopen, kwam regelmatig voorbij dat haar winst alleen mogelijk was doordat ze ontspannen kon lopen.

Hoe werkt de mindsetmethode dan ? Het doel is dat aandacht van de sporter bij de beweging is en dat deze niet verstoord wordt door gedachten. Daar reiken de auteurs voor aan :

• Levensbeschouwelijke standpunten ( de 6 pijlers ), te weten aardige ogen, goede fouten, nieuwsgierigheid, zelfkennis, zelfdiscipline, acceptatie ;
• Technieken ( de 9 instrumenten ) : triggerwords, visualiseren, ademhaling, beweeglijkheid en hartslag, herstelmomenten, rituelen, oogcontrole, geluid, innerlijke muziek ;
• Concentratievormen ( 4 stuks ), dat zijn gevoel, scan, zoom, gedachten.

Het boek mondt uit in een actieplan, waarin in een periode van één tot drie maanden een mentaal doel nagestreefd wordt. Wie de uitzending van ‘De Hokjesman’ gezien heeft over het topsportcentrum Papendal ( 10 oktober 2014 ) kan zich indenken dat in die omgeving maandenlang dag in dag uit serieus met zo’n actieplan gewerkt wordt en dat het effect zal hebben.

Noten :

• De methode is onderdeel van de NOC*NSF master class voor Olympische coaches.
• De methode wordt aanbevolen door een enorme hoeveelheid ‘grote namen’.
• De methode is afkomstig uit de tenniswereld en is dus gericht op de individuele sporter. Bij de individuele teamspeler zal mindset werken net als bij de individuele sporter, maar welke invloed het groepsproces heeft en of de mindset daartegen bestand is, is mij een vraag.
• De visie van de schrijvers leidt in plaats van tot een focus op de volgende wedstrijd tot een focus op de lange termijn, waarbij, als het talent door die focus tot ontwikkeling komt, in de wedstrijden het hoogst mogelijke niveau wordt gehaald.

“Gefascineerd door de heersende hokjesgeest gaat programmamaker Michael Schaap op veldonderzoek binnen de leefwereld van aansprekende Nederlandse gemeenschappen.” Op 10 oktober zond de VPRO de aflevering uit over het topsportcentrum Papendal.

Op Papendal leven driehonderd sporters. Op het centrum heesen de rust en de stilte van de discipline. Om half elf ’s avonds zijn de sporters op hun kamer. Veel sporters rusten ’s middags. Het is er schoon. De bewoners leven volgens hun schema’s. Dag in dag uit staat de dagindeling vast. De Hokjesman vindt Papendal een klooster.

De topsporter heeft geen sociaal leven. De topsporter traint zes dagen per week. Tussen de training is er rust – rust is onderdeel van de training – en school, als de sport het toelaat. De topsporter heeft weinig vrienden. Op Papendal geen stelletjes, geen liefdes. De liefde wordt alleen getolereerd als die ingepast kan worden in de schema’s.

Waarom doen sporters het ? Meerkampster Nadine Visser : Je doet het voor jezelf. Volgens een coach is het heel eenvoudig : het is een verslaving aan de endorfines die bij het sporten vrijkomen. Volgens De Hokjesman hebben de topsporter en Papendal één bestaansrecht : medailles.

Daarom wordt alles gemeten. Er is een laboratorium met wetenschappers die de waar sporters meten. In het restaurant wordt via de betaalkaart van de sporter vastgelegd wat hij eet. Fruit kost één cent, vet wordt belast met een vettaks. Is topsport gezond ? De wetenschapper vindt van niet.

En dan hebben we het nog niet over de begeleidingsteams : naast de trainers en de coaches, de krachttrainers, de artsen, de fysiotherapeuten, de sportpsychologen, de leefstijlbegeleiders, de diëtisten.

Het is presteren of afvallen. In de taakomschrijving van Ron Zwerver staat, dat ëën of twee van zijn talenten kunnen doorstromennaar het nationale team. Van een lichting van twee jaar. Zijn valkuil is dat hij zijn energie besteedt aan de minder getalenteerden.

Aan het eind van de uitzending zien we een exitgesprek met de wielrenner Randy Ophof. De coach windt er geen doekjes om. Zijn eerste woorden zijn : “We beginnen met te zeggen dat we ermee ophouden hier.” Randy heeft structureel zijn doelen niet gehaald. Hij traint te veel en wil ook op school excellereren. Maar school doe je erbij. Randy’s vader, voormalig topsporter, is zover nog niet en sputtert tegen. Misschien kan hij met minder trainen toch nog beter worden. Randy, realistisch door de ervaring op Papendal, ziet dat niet zitten. Dan zou elke topsporter beter worden door minder te trainen.

De zin van de uitzending : “De werkelijkheid, de lange, monotone interval tussen de prestaties” Michael Schaap

Moed is bang zijn en toch doen, lafheid is bang zijn en niet doen. Tijdens de Mudmasters van afgelopen 27 september waren er twee obstakels waarbij je van meters hoogte in het water sprong. Ik heb licht hoogtevrees en moet me nogal concentreren om ze, ondanks mijn angst, toch te nemen. Ik had er geen zin in. Lafheid, dus, lamlendigheid ook.

Van de weeromstuit ben ik de dagen na het evenement gaan oefenen op in het water springen. Dat hielp. Eerst van één meter. Even goed zoeken naar geen stenen onder water, geen probleem.

Twee en een halve meter kostte wat langer tijd. Na tien sprongen was het routine. Wat scheelde was, dat ik bedacht dat mijn hoofd twee meter meer afstand aflegt dan mijn voeten en dat 2,5 meter 4,5 meter lijkt te zijn, maar het niet is. Het is niet meer dan een spelletje, natuurlijk.

Gelijk de volgende dag ging ik weer. Nu was de twee en een halve meter iets om mijn schouders over op te halen. Voor ik naar huis moest om naar mijn werk te gaan kon ik nog net een nog hogere brug bereiken. Vier, vijf, zes meter hoog, wat zou het zijn geweest, ik sprong zonder veel angst. Training en een rustige opbouw werkt dus, ook bij angst.

De heersende gedachte is dat angst iets is om te overwinnen. Angst is een goede zaak. Het voorkomt dat je gewond raakt of doodgaat. Soms. Soms maakt angst juist dat je gewond raakt of doodgaat als deze je te lang doet terugdeinzen. Angst overwin je door toch te doen, in stapjes die bij je passen. Sommigen nemen de stap ineens, sommigen hoeven niet eens een stap te nemen.

Hij kan op je nek om mee te squatten of om mee hard te lopen, op je nek tillen is op zich een oefening. Je kunt ermee gooien. Je kunt hem in je handen aan de beide uiteinden tillen.

Hij kost bijna niets.

• De band krijg je gratis bij de garage. Voor hen is het duur afval.
• Zand vind je overal, hoewel ik hem luxe gevuld heb met aanvulzand dat ik nog had staan.
• Je hebt vier tie rips nodig.
• En je hebt nog een schaar nodig om de band door te knippen.