Dit is natuur in Nederland. We maken een grote wandeling over het Aekingerzand, op de grens van Drenthe en Friesland. Eerst wandelen we over een fietspad, breed met vers asfalt. Daarna gaan we het zandpad op, maar voor we de echte natuur inkunnen moeten we door een hek. Om echte natuur staat een hek. Met een wildrooster en met borden. In de natuur mag je niet fietsen. In de natuur zijn paden. En in de natuur staan bordjes, anders gaat het mis.
Jelle Reumer schreef in Trouw het essay Wat is natuur nog in dit land, ondertitel ´Het misverstand van de natuur´, over natuur, wildernis en natuurontwikkeling. Ik heb natuurontwikkeling altijd al een raar begrip gevonden. Natuur is iets dat spontaan gebeurt, zonder ingrijpen van de mens. Natuur ontwikkelen is afblijven, niet meren graven met dikke graafmachines. Daarnaast baal ik ervan dat Nederland geen echte natuur heeft. Alleen de Wadden. Die heten wild, maar overal staan paaltjes en afvalbakken en ligt rommel, liggen strekdammen, staat prikkeldraad. En anders staat wel een boortoren of windmolen in de verte.
Jelle Reumer verwijst naar het proefschrift van Jori Wolf, Wildernis in Nederland. Zij geeft een aantal handige begrippen om de natuur mee aan te pakken. Ze wijst erop, dat de ongerepte wilde natuur ( primaire natuur ) in Nederland sinds de 18e eeuw al niet meer bestaat. Een heleboel van wat wij nu natuur noemen is verwaarloosd cultuurlandschap ( secundaire natuur ). Natuurontwikkeling creëert tertiaire natuur.
De verwarring waar ik mee zit komt doordat ik natuur en wilderniservaring door elkaar haal. Een koe is natuur, het gras van het weiland is natuur, ze groeien uit zichzelf, en voldoen zo aan de definitie van ‘natuur’, maar ze zijn door mensenhanden gevormd. Ze zijn geen wildernis in de zin van de Noordzee of de Mont Blanc. De Noordzee wordt beetje bij beetje een industrieterrein voor de energieopwekking of de visserij, of een snelweg voor de scheepvaart. Langs de klimroutes naar de top van de Mont Blanc zijn beugels aangebracht en hangen touwen. Je kan hem bewonderen vanaf paden en wegen en langs de klimroutes en overnachten in hotels en berghutten. Op de Eiger staat op kilometers hoogte op een rand een berghut.
Het afgelopen jaar heb ik een paar boeken gelezen van wandelaars over de Pacific Crest Trail. Dat lijkt wildernis, maar de PCT is ook een pad. Het is aangelegd, gemarkeerd en wordt onderhouden. Een beetje wildernis is ver te zoeken, tegenwoordig.
Seksueel misbruik is overal en vooral dichtbij. Andy Woodward, een Engelse voetballer, deed in The Guardian van 16 november 2016 verslag van zijn ellende, die is veroorzaakt door het seksueel misbruik door zijn voetbaltrainer Barry Benell. Op zijn 43e durft hij er eindelijk over te praten. Met zijn openheid wil hij anderen ruimte bieden hun ervaring te delen. Na hem volgden nog drie spelers, die in het openbaar, op tv, getuigden. Daarna volgden meer. Op 24 november las ik een bericht bij de NOS.
Op 28 november schreef Merijn de Vries, voormalig profwielrenster over haar ervaringen met seksueel grensoverschrijdend gedrag door een masseur en een mechanieker. Zij was 30, geen kind meer, en toch twijfelde ze aan zichzelf en vertrouwde ze niet het gevoel dat het fout zat. Ze schaamt zich. Geen idee waarvoor, waarom en hoe, ik ben niet misbruikt, maar die schaamte is iets wat elk slachtoffer vertelt. Ik ben blij dat nu ook een barst in het voetbalbolwerk is geslagen, die oerconservatieve mannenvesting.
Er blijft een hoop te doen. Het radioprogramma Argos wijdde een uitzending aan seksueel misbruik in de sport, waaruit bleek dat veel sportclubs nog geen beleid hadden en zelfs de basispreventie van de Verklaring omtrent het gedrag nog niet toepasten. Bij een volleybalclub die de zaken goed voor elkaar had, nadat deze geconfronteerd was met een geval van misbruik, bleek dat de aandacht voor het gevaar na jaren was getaand.
Net als Cheryl Strayed heeft Aspen Matis, voorheen Debby Parker, de Pacific Crest Trial ( PCT ) gelopen, een wandelpad van Mexico naar Canada langs de Amerikaanse westkust, en een boek geschreven over haar ervaring en net als Cheryl Strayed was de aanleiding om het pad te lopen een crisis in haar leven. Voor Strayed was dat de dood van haar moeder. De aanleiding voor de tocht van Matis is – voor mij – onduidelijker. Volgens de reclame voor het boek en Matis zelf is het haar verkrachting op de tweede dag van haar verblijf op de campus van college. Ik zelf denk, dat haar verstikkende thuissituatie een minstens zo grote drijfveer was, samen met de eerdere voettochten, waarin ze vrij was van thuis.
Zoals de tocht therapeutisch was zo lijkt het erop dat Matis een zelfhulpboek heeft geschreven, niet voor anderen, maar om zichzelf te helpen. Steeds weer staan belevenissen en observaties in het teken van de verkrachting. De rol van haar gezin op de vorming van haar persoonlijkheid begint ze pas in de tweede helft van het boek te onderkennen, terwijl ik in het eerste deel bij sommige passage de neiging had haar toe te schreeuwen het eens bij haar overbeschermende moeder te zoeken of bij haar afwezige vader. Ze had het niet door. Haar moeder, een hoog opgeleide vrouw, die haar dochter beschouwde als een project en haar een kasplantje maakte. Tot haar zestiende jaar kleedde moeder haar aan ! Die houding van de moeder en vader is een vorm van verwaarlozing. Je kunt het ook geweld noemen. Ze onthouden Debby de ervaringen die haar voorbereiden op een zelfstandig leven. Het heeft een schrijnend lack of common sense and judgement tot gevolg.
Dat Aspen / Debby zich bij tijd en wijle drukker maakt om make-up en contactlenzen ( in plaats van een dikke bril ) dan om zielepijn is volgens mij vooral een uiting van afzetten tegen thuis en heeft niet met de verkrachting te maken. Maar Matis zelf haalt steeds weer de verkrachting aan. Het is een diskwalificatie van haar zelfinzicht en een teken van de oppervlakkigheid van het boek. Ze maakt haar ouders wel verwijten maar onderzoekt hen niet of hun invloed op haarzelf. Zit er in het gegeven niet een prachtig boek ? Het komt er niet uit.
Matis irriteert. Het begin van het boek nam me mee, ik was benieuwd, maar dan begint de herhaling. Ik heb het een paar keer weggelegd. De drie vrouwen in mijn gezin hebben het boek ook gelezen. Ze veroordeelden, de één heftiger dan de ander, de afhankelijkheid van de hoofdpersoon en haar doorlopende gehengel naar bevestiging, vooral van mannen. Aan het eind van het boek ontmoet ze een loper waar ze verliefd op wordt. Als hij zegt dat ze schrijverstalent heeft gelooft ze dat ze kan schrijven, hij geeft haar een gevoel van waarde. En hij kookt voor haar. Hoe kon ze honderden mijlen het seksistische en racistische gedrag van een medeloper verdragen, hoe kon ze van hem weglopen, maar later toch weer zijn gezelschap zoeken ? Het leidt ook tot merkwaardig en potentieel gevaarlijk gedrag als ze naakt gaat zwemmen in een zwembad, waar dat niet de bedoeling is en de omstandigheden mogelijk onveilig zijn.
Het boek irriteert ook omdat de schrijver verwend lijkt. Hoewel ze afgeeft op haar gezin, vooral omdat ze niet of weinig empatisch reageren als Matis eindelijk durft te vertellen dat ze verkracht is, en hoewel Aspen de PCT loopt om zichzelf te vinden, laat ze haar vader haar naar het beginpunt rijden, stuurt haar moeder haar onderweg dure pakketten, vliegt ze tijdens de tocht naar huis, heeft en gebruikt ze de creditcard van thuis en meldt ze zicht elke avond via de telefoon bij haar moeder, hoewel ze dat eigenlijk niet wil.
Irritatie wekt ook de herhaling van gedachten. Aan het eind van het boek is er niet veel veranderd. Hoewel Matis zegt, dat ze geleerd heeft, lees ik dat niet uit het boek. Ze beschrijft het niet overtuigend of zelfs maar duidelijk. Storend vond ik dat bij gebeurtenissen die ik met gretigheid las ineens weer de verkrachting oppopte.
En dan is er nog haar trail name. Iedere PCT-loper krijgt van de andere lopers een bijnaam. Aspen kiest zelf één : Wild Child. Als er nu één naam niet bij haar past is het Wild Child. Ze is niet wild, ze is verwend, afhankelijk en in zichzelf gekeerd, niet sterk en zelfstandig en ondernemend ( ook al is de PCT lopen een hele onderneming ).
De PCT is lang, erg lang en het wandelen is monotoon, miljoenen stappen over een pad van een meter breed, of minder. De bomen zijn bomen, de vegetatie verandert langzaam en de zoveelste ratelslang is ook maar een ratelslang. Toch wist Cheryl Strayed die paar ontmoetingen met een slang, een stier of een hert meer inhoud te geven ( hallo, salamander, tegen een reptiel dat zich staat op te drukken ). Strayed wist humor in haar boek te brengen. Lees haar ontmoeting met de stier. De vorm die Strayed koos, steeds wisselen tussen haar leven voor, tijdens en na de PCT is noodzakelijk en dat merk je aan het boek van Matis, die een lineaire vertelling hanteert. Haar leven voor de PCT staat in het begin van het boek. Dat ben je op tweederde vergeten.
Interessant om twee boeken over hetzelfde te vergelijken. Wild is leuker en beter, A girl in the woods is irritant.
Link naar de bespreking van Cheryl Strayed, Wild. From lost to found on the PCT.
Aanvulling : later heb ik nog Thru hiking will break your heart gelezen, van Carrot Quinn, ook een verhaal over het lopen van de PCT. Klik hier voor de link naar de post over het boek.
Hans Magnus Enzensberger, De radicale verliezer. Over de psychologie van de zelfmoordterrorist. 2006.
Na de aanslagen van november 2015 in Parijs, door islamisten, werd in de media natuurlijk om het leven geanalyseerd en gediscussieerd. Eén van de analytici of gespreksdeelnemers wees op dit essay als de definitieve analyse van de islamitische terreur. Dus ik rende naar de boekhandel om het te kopen en te lezen. Het is een handzaam boek van maar 62 bladzijden. Hieronder het uittreksel in stellingen. De cijfers in de opsomming corresponderen met de hoofdstukken in het essay.
Volg sinds oktober, alleen al om de titel : Hoe minder ik nodig had, hoeveel te beter ik me voelde. De Engelse is krachtiger. Ze woont – eigenlijk woonde – in een blauwe caravan op een grasveld bij een huis. Natuurlijk doet ze yoga. Eindeloze hoeveelheden foto’s van bergen. En eindeloze hoeveelheden foto’s van mevrouw Waandering.
The cool way, Douwe van den Berg, organiseert als het koud genoeg is elke twee weken een zwembijeenkomst. Vandaag was de eerste van de komende koude seizoenen. Het weer was prachtig weer, niet echt koud, en het water was ook niet echt koud. Ik kon tot een eind zwemmen, tot mijn hoofd pijn deed van de kou, er weer uit en dat drie keer. De groep was groot, ik geloof ongeveer vijftig mensen, en heel divers.
Natuurlijk is Mallorca een uitgekauwde toeristenbestemming, kijk naar de cijfers : in 2005 bezochten 30 miljoen toeristen het eiland. Ik verwachtte een soort afgetrapt derdewereldeiland, maar tot mijn verbazing en bewondering is het vliegveld ultramodern, ruim en groot, twee keer zo groot als Zestienhoven, misschien nog wel groter – dat moet natuurlijk ook wel wil je zulke grote aantallen mensen verwerken. Ook de wegen zijn nieuw en de taxi’s zien er goed uit. In oktober was het niet meer druk met toeristen. We hadden een appartement ten westen van Palma, in de massatoeristenstrandzone, maar het was heel ontspannen. Het was ook lekker weer, een graad of twintig, struiken bloeiden nog, bomen waren nog groen, maar het regende wel af en toe.
Bij een winkel in Palma
Lokale lekkernij. Niet bijzonder.
Palma vond ik leuk, met druk verkeer van auto’s langs een brede weg onder hoge bomen, die dan weer eens racen en dan weer eindeloos stilstaan, dadelpalmen met gele dadels, een katedraal op een heuvel pal aan de baai. Naast de kathedraal lag een tuin, symmetrisch, donkergroen onder hoge bomen, met citroenplanten met gele vruchten, stil hoewel vlak bij de brede weg de stad in. Grotendeels genegeerd door de toeristen. Maar wat moet het hier vreselijk zijn in het hoogseizoen.
Palmen in Palma …
… met dadels
De kathedraal van Palma
We gingen naar de Duitse zône, het deel van de baai ten westen van Palma, de Engelse zône is ten oosten van Palma. Eén lange weg betonnen hotels en restaurants en vermaakcentra. Hier was wel de tand des tijds zichtbaar in blootliggend betonvlechtstaal, loshangende snoeren en slecht onderhouden wegdek. We aten gegrilde sardines in een steegje tussen twee betongebouwen, terwijl tv-schermen een Duitse voetbalwedstrijd lieten zien. Voor het geval je niets meer te zeggen hebt. Best lekker eten, wel. En toch nog uitzicht op zee.
Mallorca zoals je je het voorstelt. De Duitse zone, El Arenal.
We huurden fietsen en reden het binnenland in. Daar ben je al gauw, na een kilometer of twee ben je op het platteland. Onze route leidde over een zandpad, langs boomgaarden met sinaasappelbomen, abrikozenbomen, amandelbomen, granaatappelbomen, suikerriet, geloof ik, en dan langs stille dorpen en een kleine stad met een kerk in het midden, op de top van een heuvel. Helaas hadden we geen dagen genoeg om de hoogste heuvels of bergen van Mallorca in het westen te bezoeken.
Calvià
Cactussen bij een tuin
Citroenen. Of sinaasappels.
Freya Hoffmeister heeft in 2009 in een kajak rond Australië gevaren, een prestatie waarvan je de enormiteit niet in woorden kunt vangen. De kaart van Australië is maar een blik van hoogstens een meter bij een meter, zo overzichtelijk. Ze deed 332 dagen over de 13.790 kilometer. 245 dagen peddelen, dagen met tegenwind, enorme golven, rotsen onder en boven water, kliffen waar ze niet op kon landen, zoutwater krokodillen, erg giftige kwallen ( Australië is het continent van de giftige natuur ). Gebroken nachten als ze vroeg vertrok, gebroken nachten als er geen mogelijkheid was te landen. Een jaar lang kamperen.
Paul Caffyn deed het 29 jaar eerder in 360 / 257 dagen, maar zonder moderne telecommunicatiemiddelen en internet en zonder moderne boot. Evengoed heeft het weinig zin om beide prestaties te vergelijken. Wat mij betreft zijn ze beide uniek, al is Freya Hoffmeister het daar ongetwijfeld niet mee eens. Voor haar telt de winst.
Maar een vreselijk mens, als naaste. Volledig gericht op wat haar op dat moment aangaat. Geen belangstelling voor anderen, ze vertelt vooral over zichzelf.
Toch zijn dat de eigenschappen waarmee ze de tocht kon volbrengen. Ze kan haar emoties afschermen. Ze stopt het verhaal over haar gezinsgeschiedenis voor het haar kan emotioneren. Ze weigert problemen de hare te maken als anderen ze aandragen.
Joe Glickman heeft er goed aan gedaan het verslag van de tocht, ondanks weerzin van de hoofdpersoon, te plaatsen in het perspectief van haar gezinsgeschiedenis. En heel af en toe vang je een glimp op van een gevoelsleven, vooral als het over haar zoon gaat. En afkeer van je gezinsgeschiedenis is ook gevoelsleven.
